اشتغال توسط کمیته امداد در بشاگرد

 قال علي ( ع‌ ) :

إن‌ّ الله يحب‌ّ المحترف الأمين.

خداوند فرد با حرفه و درستكار را دوست مي‎دارد. (ميزان‌الحكمه، ج‌2، ص‌364)

عمران و آباداني دنيا به دست انسانها صورت گرفته است. براساس تلاش و كوشش انسانها امروزه شاهد پيشرفتهاي فزاينده علم و تكنولوژي وصنعت هستيم‌. انسان همواره با كار و تلاش زنده است و روزي او از راه فعاليت و كار و كوشش حاصل ميشود. دين مبين اسلام نيز همواره انسانها را به تلاش و كوشش و كسب روزي حلال و استفاده از دسترنج خود تشويق كرده است‌. به فرموده ائمه معصومين(ع‌) خداوند انسانهاي داراي شغل و حرفه را دوست مي‎دارد و تلاش و كوشش جهت به دست آوردن روزي حلال در رديف جهاد في سبيل‌الله عنوان شده است. اين نهاد با الهام از تعاليم شرع مقدس همواره سعي بر اين دارد كه اصوليترين و شايسته‎ترين خدمات را نسبت به مددجويان مورد حمايت ‌انجام دهد بر همين اساس طرحها و فعاليتهاي خودكفايي را در رأس برنامه‎هاي خود قرار داده‌ است.

بديهي است اولين قدم و اساسي‎ترين اقدام در اين رابطه ايجاد روحيه خوداتكايي و اعتماد به خود و روحيه علاقه به كار و عدم اتكاء به ديگران ‌مي‎باشد.

فعاليتهاي اين نهاد در زمينه خودكفايي مددجويان حول محورهاي زير متمركز است :

1- شناسايي مددجويان مستعد خودكفايي و تعيين درجه مهارت و توان اجرايي آنها.

2- رسيدگي و نظارت بر حسن اجراي طرحهاي اشتغال و خودكفايي مددجويان و كنترل كيفيت محصولات توليدي آنان.

3- ارائه آموزشهاي فني و حرفه‌اي به منظور ارتقاء سطح آگاهيهاي علمي و مهارتهاي فني و حرفه‌اي مددجويان.

4- كاريابي براي مددجويان آماده به كار و ايجاد زمينه‎هاي لازم براي جذب مددجويان آموزش‎ديده در بازار كار.

5- پرداخت وامهاي خودكفايي، تهيه و واگذاري مواد اوليه و وسيله كار.

6- ايجاد فرصتهاي شغلي مناسب براي مددجويان مستعد از محل اعتبارات صندوق اشتغال نيازمندان.

7- ايجاد زمينه استفاده مددجويان از تسهيلات بانکي (استفاده از اعتبارات بنگاههاي كوچك اقتصادي زودبازده و ساير اعتبارات).

8- ايجادزمينه دريافت وام توسط زنان ‌روستايي سرپرست خانوار از محل اعتبارات طرح حضرت زينب(س)

9- تهيه مقدمات لازم براي خودكفايي جمعي و گروهي‌، از طريق كارگاههاي آموزشي و توليدي.

10- پشتيباني فني و تداركاتي از مددجويان كارآفرين.

11- كمك در بازاريابي و فروش محصولات توليدي مددجويان.

12- تأمين فضاي خودكفايي.

13- بيمه اجتماعي مشمولين طرحهاي خودكفايي.

14- شناسايي منابع و امكانات بالقوه و بالفعل مناطق مختلف كشور به منظور بهره گيري در جهت توسعه فرصتهاي شغلي.

تعاريف و مفاهيم:

مددجوي مستعد خودكفايي: به مددجويي اطلاق مي‎شود كه از توان جسمي، علاقه و زمينه لازم براي خوداتكايي و اجراي طرحهاي خودكفايي و اشتغال‎زايي برخوردار باشد. اين فرد ممكن است داراي مهارت لازم نبوده ولي زمينه فراگيري را داشته باشد.

طرح خودكفايي: يك فعاليت توليدي و خدماتي است كه با شرايط و ضوابط مشخص به صورت انفرادي، تجمعي و يا تعاوني براي اشتغال و خودكفايي مددجويان ايجاد مي گردد.

مجري طرح خودكفايي: فردي است كه مسئوليت اجراي طرح خودكفايي را بعهده دارد. اين فرد ممكن است سرپرست يا يكي از اعضاي خانوار باشد.

تسهيلات طرح خودكفايي: امكاناتي است كه جهت ايجاد فرصتهاي شغلي در اختيار مددجويان قرار مي‌گيرد و عبارتست از اعطاي وام خودكفايي، تأمين سرمايه، ايجاد فضاي خودكفايي، تأمين ابزار و لوازم كار، ارائه آموزشهاي فني و حرفه‎اي، اعطاي وام از محل تبصره‎هاي قانون بودجه، اعطاي وام از محل طرح حضرت زينب(س).

كارگاه خودكفايي: كارگاهي است كه متناسب با نوع فعاليتهاي خودكفايي، براي خانوار ايجاد مي شود تا زمينه اجراي فعاليت فراهم شود.

وام خودكفايي: به تسهيلات اعتباري گفته مي‎شود كه جهت اجراي طرحهاي خودكفايي در اختيار مددجويان قرار مي‎گيرد.

كارگاه آموزشي: مكاني است كه مطابق ضوابط معين، با هدف ارائه آموزشهاي فني و حرفه‎اي به مددجويان مورد حمايت، به منظور كسب مهارتهاي لازم ايجاد و تجهيز شده است.

فضاي خودكفايي: فضايي است كه متناسب با نوع طرح خودكفايي، براي خانوار، ايجاد مي‎گردد تا زمينه اجراي طرح فراهم آيد.

كاريابي: مجموعه اقداماتي است كه طي آن تمهيدات لازم جهت جذب و اشتغال بكار مددجويان مستعد و واجد شرايط و آموزش ديده در بخشهاي توليدي،صنعتي، خدماتي و موسسات و سازمانها فراهم مي‎شود.

درآمد توليدات خودكفايي: درآمدي است كه از محل فروش محصولات توليدي خانوارهاي مورد حمايت طرحهاي خودكفايي عايد آنان مي‎شود.

نوع توليد: نوع توليد عبارتست از نوع محصول يا كالايي از قبيل: قالي، گليم، محصولات دامي و كشاورزي و... كه بواسطه اجراي طرح خودكفايي توليد و عرضه مي‎شود.

تسهيلات تبصره‎هاي قانون بودجه : تسهيلات و امكاناتي است كه همه ساله در قالب تبصره‎هاي بودجه ساليانه كشور (بصورت خاص براي مددجويان كميته امداد و يا متقاضيان اشتغال بطور عام) جهت ايجاد اشتغال و كسب درآمد پيش‎بيني و بصورت وام جهت اجراي طرحهاي خاص در اختيار اين خانوارها قرار مي‎گيرد.

طرح حضرت زينب(س): طرحي است كه به موجب آن تسهيلاتي از طريق بانك كشاورزي جهت اشتغال زنان سرپرست خانوار روستايي با معرفي كميته امداد پرداخت مي‎شود.

مقاله اشتغال

مسئله اشتغال در کشور ما در حال تبدیل شدن به یک فاجعه ملی و سیلی خانمان بر انداز است حرکتی که از گذشته دور به صورت خزنده آغاز شد و در حال حاضر در سراشیبی قرار گرفته و فرهنگ، دین، تمدن، خانواده و روش و منش جامعه را متأثر نموده و بدنبال خود می برد، به صورتی که هم اکنون اثرات و عوارض آن را در اموری همچون آمار طلاق، بالا رفتن سن ازدواج، متوقف شدن امر ازدواج رسمی در قشری از افراد جامعه، دین گریزی، اخلاق گریزی ، شکل گرفتن خانه های مجردی دسته جمعی در تهران و بعضی از شهرستانها، فساد و فحشا در قالب قرار دادهای خاص آشکار و پنهان، ظاهر شده و می توان در جامعه مشاهده کرد. عوامل مختلفی در به وجود آمدن این شرایط دخالت دارند.
امّا عامل اول و اصلی این مسئله ورود بی رویه بانوان گرامی به بازار کار و تحصیل در سطح وسیع است، امروزه اگر به تمامی ادارات دولتی و مراکز خصوصی، شرکت ها، کارخانجات، فروشگاه ها و... سرکشی کنید خواهید دید که خانم ها اکثر فرصت های شغلی را بدست آورده اند اگر به این مجموعه تشکیل تعاونی ها و شرکت های اقتصادی و دفاتر وکالت و ثبت اسناد را که توسط خانم ها تأسیس و اداره می شود اضافه کنیم، متوجه می شویم که خواهران محترمه به سرعت در حال پیشروی به سوی در اختیار گرفتن بازار کار ایران هستند، آمار نشان می دهد که بیش از 60% از مراکز علمی کشور به خانم ها اختصاص یافته است. در واقع تحصیل و اشتغال زن امر نامطلوب و خلافی نیست بلکه رها شدن این مسئله مهم به حال خود و عدم مدیریت و برنامه ریزی برای آن وضع را به اینجا رسانده است.
امید است با توجه و عنایت ویژه نسبت به این امر و تشکیل کار گروه های تخصصی در حوزه و دانشگاه و بررسی دقیق و همه جانبه آن این موضوع در دستور کار قرار گیرد.
مقاله حاضر تلاشی است در راستای تحقق این هدف.
در مورد مسئله اشتغال و مشکلات و چالشهای آن و راه حل برون رفت از این معضل بزرگ، گاه و بیگاه مطالبی منتشر می شود ولی باید توجه داشت که در نظام اسلامی بعضی از نابسامانی ها و مشکلات بزرگ، عادی و طبیعی نیست. بلکه بر اثر سیاستها و برنامه های نا درست به وجود آمده، که تنها راه حل این معضلات، اصلاح همان سیاستهای غلط است که سالها در حال اجرا بوده و هست.
یکی از بزرگترین گرفتاریهای جامعه، دولت و کشور ما که بسیار ریشه دار و عمیق است و به همراه خود معضلات بزرگتری همچون مسئله طلاق، زوال خانواده، فساد، فحشاء و ... را یدک می کشد مسئله اشتغال و بی کاری است.
ابتدا اصل مسئله و علل و عوامل به وجود آورنده آن را مطرح می کنیم سپس راهکاری برای درمان قطعی آن ارائه خواهیم نمود.
اشتغال از ارکان اصلی و زیر بنایی هر جامعه و نظامی است. و نوع و چگونگی آن در هر جامعه بستگی به عواملی همچون:
1ـ نوع حکومت و اهدف آن؛
2ـ مذهب و فرهنگ جامعه؛
3ـ امکانات و موقعیتهای مادی و معنوی جامعه دارد.
بر این اساس مسئله اشتغال برای هر نظام و کشور معنای خاص خود را دارد و برنامه و طرح مخصوص به خود را می طلبد.
و هیچ کشوری نمی تواند بدون توجه به خصوصیات و شرایط خاص خود در مسئله اشتغال، از کشور و برنامه ای تقلید نموده و الگوگیری نماید.
حال به مواردی که امر اشتغال را درکشور ما از روند طبیعی خود خارج نموده و آن را به چالشی بزرگ برای دولت و ملت تبدیل نموده اشاره می کنیم و بعد دلایل آن را بر می شماریم:
1ـ ورود بی رویه بانوان ایرانی به بازار کار و اشتغال؛
2ـ عدم هماهنگی در پرورش نیروهای تحصیل کرده با نیاز های جامعه.
متأسفانه در گذشته بعضی موضوع آزادی زن در انتخاب شغل و ورود به بازار کار را بر مصلحت زن و نظام و کشور ترجیح دادند و با تبلیغات گسترده سبب شدند که اشتغال بیرون از منزل نوعی ارزش و تعالی برای زن قلمداد شود و به دنبال آن هجوم دختران و زنان به سوی مراکز علمی و آموزشی برای بدست آوردن شغل و موقعیت اجتماعی آغاز شد.
با ورود گسترده زن در تمامی زمینه های اشتغال در حقیقت پنجاه در صد بر صف نیاز به اشتغال در کشور افزوده شد.
که این حرکت عواقب بسیار شوم و عظیمی را به دنبال داشت که به موارد محدودی از آن اشاره می کنم:
1ـ با ورود هر یک زن به بازار اشتغال یک فرصت کاری از مرد گرفته شد (مردی که بر اساس قوانین اسلامی موظف به تأمین مخارج زن می باشد)
2ـ ساختار فرهنگی جامعه اسلامی ایرانی دچار دگرگونی ها و تغییرات نا خواسته ای شد.
3ـ با شاغل شدن یک مرد، یک زن نیز تحت پوشش قرار می گرفت و خانواده تشکیل می شد که در حقیقت اشتغال یک مرد یعنی اشتغال دو یا چند نفر از افراد جامعه؛ که با این عمل راه این مسیر طبیعی و معقول سد شد.
4ـ زن شاغل در عین حال که یک فرصت شغلی را اشغال کرده بود، دیگر به سادگی زیر بار ازدواج نمی رفت و با اتکاء به موقعیت اجتماعی و در آمد خود، آزادی را به پذیرش مسئولیت خانواده ترجیح می دهد.
5ـ یک زن آزاد در جامعه برای تأمین نیازهای عاطفی و... مشکلاتی را برای خانواده ها و افراد جامعه به وجود می آورد.
6ـ زن شاغل در مواجه با کمترین مشکل در خانواده، تن به طلاق می دهد.
7ـ از جمله دیگر عواقب این کار که در جای خود نیاز به بحث و بررسی دارد بالا رفتن سن ازدواج، پائین آمدن آمار ازدواج، بالا رفتن آمار طلاق، ایجاد فقر، فساد و فحشاء ... می باشد.
8ـ با ورود بی رویه بانوان گرامی ایران زمین به بازار کار، پایه های خانواده گرم و با شکوه ایرانی، که زن مدیر آن است سست شده و از جهات عدیده ای ضربه می خورد و سبب از هم گسیختگی اجتماعی می شود. و بیشترین خسارت و زیان از این ماجرا نصیب زن می شود.
تحقیق و بررسی این موضوع و پرداختن به جزئیات آن نیاز به وقت و حوصله زیادی دارد که در اینجا فقط جهت اطلاع به مواردی از آن اشاره می شد.
تحقیق در اینکه زن شاغل چه چیز به دست آورده و چه چیز هایی را از دست داده و بعد از ورود به سن میان سالی و باز نشستگی در چه شرایطی قرار خواهد گرفت و جامعه در آینده با حضور کثیری از این خانمهای بی کس و بی پناه، گرفتار چه عواقبی و بحرانیهای خواهد شد، مسائلی است که در جای خود باید به آن توجه شود. در فرهنگ اسلامی ایرانی ما، زن مدیر خانواده و در مقام ساخت و پرورش انسان و پشتیبان روحی و عاطفی مرد است. و عامل آرامش و سکونت جامعه که به دلیل این مقام و موقعیت نیاز های اقتصادی او از ابتدا تا آخر عمر تضمین شده تا بتواند بدون دغدغه این مسئولیت بزرگ را به انجام رساند.
در رابطه با اشتغال زن دو مسئله با هم مخلوط شده و بسیاری را به اشتباه وا داشته.
یکی: آزادی زن در انتخاب شغل و ورود به بازار کار.
دوم: مصلحت جامعه، نظام اسلامی و زن
درست است که زن در انتخاب شغل آزاد است ومی تواند هر شغلی را برای خود بر گزیند اما این موضوع به این معنا نیست که دولت موظف باشد به هر قیمت که شده بستر این کار را فراهم نماید و بر اساس خواسته زن برنامه ریزی کند.
دولت نیز آزاد است که با در نظر گرفتن مصلحت کل جامعه و ضرورتها و نیاز ها، اقدامات لازم را انجام دهد و بر اساس قانون و مبانی اسلامی و خیر و صلاح نظام تصمیم سازی و عمل نماید لذا در جایی که اشتغال و تحصیل زن در بسیاری از رشته ها به صلاح کشور و جامعه نیست باید بطور جدی از آن ممانعت به عمل آید.
اگر به وضع موجود کشور توجه کنیم، خواهیم دید که شوق و انگیزه برای بکار گیری زن و بخصوص دختران جوان به دلایل خاص خود (به خصوص ارزانی دستمزد) به صورت روز افزون در حال افزایش است. به گونه ای که استخدام زن در تمام ادارات و مراکز خصوصی و دولتی در اولویت قرار گرفته و هر جا که فرصت شغلی و کار در هر زمینه ای وجود داشته باشد زن در اولویت است. حتی بسیاری از کارخانجات و مراکز دولتی و خصوصی با اخراج و یا باز خرید کارمندان مرد به صورت گسترده زن را جایگزین مرد می کنند، که اگر آمار صحیح در این رابطه گرفته شود موضوع روشن خواهد شد، که در صد خانمهای شاغل نسبت به مرد ها به چه میزان رسیده وقتی به موارد بالا تشکیل تعاونی ها توسط خانمهای تحصیل کرده مجرد و دریافت وامهای کلان و راه اندازی بنگاه ها و شرکت های بزرگ و کوچک اقتصادی را اضافه کنیم، این موضع روشن می شود که جامعه ما خواسته یا نا خواسته به صورت شتاب زده به سوی از هم گسیختگی اجتماعی و استقلال زن از مرد و مرد از زن پیش می رود که این امر یعنی استقلال زن از مرد مخالفت با اهداف خلقت و دستورات صریح اسلام است و چنانچه به این موضوع رسیدگی فوری و حساب شده و قانونمند نشود بحران های عظیم اجتماعی که قابل پیش بینی است قابل کنترل نخواهد بود.
حال چه باید کرد؟ در اینجا به مواردی از راهکارهای اولیه در برون رفت از این شرایط اشاره می کنم:
1ـ همانگونه که با تبلیغات و فرهنگ سازی در فیلمها، سریالها و...، اشتغال زن بناحق در جامعه به صورت یک ارزش وانمود شد، و جامعه آن را پذیرفت حال باید با تبلیغات و بیان حقایق در قالب فیلم، سریال و... معضلات واقعی زنان شاغل و ارزش زن در امر شوهر داری و پرورش فرزند و کانون خانواده به جبران اشتباهات گذشته پرداخت.
2ـ بایستی به صورت جدی و مبنایی دستورات اسلام را در موضوعات فقهی، اخلاقی، اجتماعی، حکومتی، اصل و اساس تصمیم سازی های و حرکت های اجرایی قرار گیرد.
3ـ همانگونه که جهت تحصیل و اشتغال بانوان از لحاظ بودجه امکانات و فضاهای کاری و آموزش بستر سازی شد باید با اعطای امتیازات تشویقی به زنان خانه دار و فرزند دار و سلب امتیازات از بانوان مجرد و ایجاد محدودیت های قانونی و حقوقی در دریافت وام غیره برای تغییر روند کار حرکت کرد.
4ـ دولت به عنوان مدیر و بر نامه ریز جامعه مورد قبول همگان می باشد و مردم تابع تصمیمات و برنامه های آن هستند و چنانچه با صداقت و مدیریت صحیح وارد کار شود به حول و قوه الهی خواهد توانست اشتباهات و چالشهایی که در گذشته به وجود آمده و ریشه دار است را تا حدودی جبران کند و شرایط را به وضع مطلوب برساند ان شاء الله.
در نهایت بایستی با بررسی همه جانبه موضوع اشتغال و زمینه ها و فرصت های موجود در کشور با بر نامه ریزی دقیق و حساب شده مسئله اشتغال را در سطح خرد و کلان مدیریت نمود و مرحله به مرحله آن را تا رسیدن به وضع مطلوب به پیش برد.
و الا با تزریق پول و کارهای سطحی و مقطعی مسئله اشتغال که در حقیقت مادر همه مسائل است به سامان نمی رسد